Non-verbal Learning Disability (NLD)
Non-Verbale leerstoornis
NLD is nog een tamelijk onbekende "nieuwe" stoornis.
Onderstaande tekst is een bewerking van het artikel "Een nieuw etiket"
door Alette van Doggenaar, gepubliceerd in het
NRC Handelsblad van Zaterdag 9 april 2005,
bijlage Wetenschap en Onderwijs
versie om af te drukken
Een moeder vertelt over haar kind:
“ Als baby was
hij heel onrustig, hij huilde veel en hij sliep slecht. Het bleek een
jongetje van uitersten en hij kon sterk wisselende stemmingen hebben.
Hij ontwikkelde zich ook niet helemaal zoals verwacht. Hij begon wel
iets te doen met een potlood, maar tot tekenen is het niet gekomen.
Puzzelen deed hij nooit. Je denkt dan dat hij dit niet leuk vindt,
maar later kom je er achter dat hij er te veel moeite mee heeft. Op
school liep het niet lekker. Hij was snel op zijn tenen getrapt. Ook
zijn motorische vaardigheden lieten te wensen over. In overleg is
besloten om hem groep 2 over te laten doen. Ook tijdens dat jaar
bleven de problemen groot. We hebben een tijdje gedacht dat hij
misschien wel ADHD had, maar dat was het niet. De school dacht weer
aan een taalprobleem, maar de logopediste was het daar niet mee eens.
Na veel aandringen van onze kant is hij door de
schoolbegeleidingsdienst getest en daaruit kwam een IQ-score van 86.
Voor mijn gevoel klopte die score niet. Hij is niet verstandelijk
beperkt. Hij is juist bijdehand. Uiteindelijk is hij naar het
speciaal onderwijs gegaan”.
Toen de moeder
informatie kreeg over NLD had ze direct het gevoel dat het over haar
zoon ging. Een gespecialiseerde kinderneuropsycholoog gaf haar
gelijk.
Volgens de moeder is
het fijn dat je een stoornis eindelijk een naam kunt geven. Op school
zijn ze er ook blij mee. Ze weten beter hoe ze met je kind om moeten
gaan.
De Canadese neuropsycholoog Byron Rourke
NLD is voor het eerst
beschreven door de Canadese neuropsycholoog Byron Rourke.
Zeven jaar geleden had
nog nauwelijks iemand gehoord van de leerstoornis NLD. Nu komen er in
bovengenoemde praktijk jaarlijks drie- tot vierhonderd kinderen om
getest te worden op deze stoornis. Vijfenzestig procent hiervan
krijgt inderdaad de diagnose.
Dr. Serlier
promoveerde in 2002 op een onderzoek waarbij ze ouders ondervroeg van
bijna 4.000 Nederlandse kinderen in de basisschoolleeftijd.
Serlier concludeerde
dat zo’n vijf procent van de scholieren in het reguliere
onderwijs kans heeft op de stoornis. In het speciaal onderwijs zou
dat percentage zelfs op tien liggen.
NLD: een complex syndroom, waarbij veel
verschillende vaardigheden in het geding zijn:
- Visueel-ruimtelijk
zijn NLD’ers uitgesproken zwak terwijl ze auditief-verbaal
juist goed functioneren. Bij een standaard
IQ-test is dat verschil goed te meten. Er is dan sprake van een
groot verschil tussen de verbale en de zogeheten performale
intelligentie (ruimtelijke vaardigheden en probleemoplossend
vermogen). Dat wordt ook wel een disharmonisch profiel genoemd.
- Het ontbreken van inzicht en overzicht.
- Na een moeizame
start gaan ze vaak technisch goed lezen maar het begrijpend lezen
blijft moeite kosten.
- Rekenproblemen komen veel voor
- Visuele informatie is moeilijk te begrijpen
- De fijne motoriek laat te wensen over wat zich onder andere kan uiten in een
onleesbaar handschrift
- Het slechte ruimtelijk inzicht maakt dat ze regelmatig verdwalen, zelfs in een
gebouw waar ze vaker komen
- Het werktempo is laag
- Planning en ordening zijn moeilijk
- Uit het hoofd leren gaat vaak goed maar dat is een compensatie voor gebrek aan
inzicht
- Nieuw situaties leveren problemen op omdat die om overzicht en interpretatie vragen
en dat gaat ze slecht af
- Ze hebben vaak sociaal-emotionele problemen. Ze snappen non-verbale signalen als
gezichtsuitdrukkingen niet goed. Ze vatten alles letterlijk op, ook
grapjes, waardoor ze lang niet altijd mee lachen met anderen.
Pesten kan het gevolg zijn van dat ‘sociaal onhandige’
gedrag
- En extra valkuil is dat ze ouders en leerkrachten op het verkeerde been zetten omdat
het zulke vlotte praters zijn. De verwachtingen zijn daardoor hoog
gespannen.
Het vaststellen van de stoornis:
Aan de hand van een
neuropsychologisch onderzoek en op basis van informatie van de
ouders bepalen neuropsychologen of er sprake is van NLD.
Waaruit bestaat het neurologisch onderzoek:
Het neurologisch
onderzoek bestaat uit vaardigheidstesten, zoals het neerleggen van
een mozaïekpatroon of het maken van een puzzel. Ook begrijpend
en technisch lezen worden getest en rekenvaardigheden. Een
karakteristieke uitkomst van zo’n onderzoek is bijvoorbeeld dat
kinderen dingen die ze zien veel moeilijker onthouden dan dingen die
ze horen. Ze zijn aan de andere kant weer heel goed in het onthouden
van rijtjes woorden en feiten.
De betekenis van een NLD-verklaring:
Met een NLD-verklaring
kan een kind in het voortgezet onderwijs misschien dispensatie
krijgen. Zo kunnen kinderen met NLD beter mondeling getoetst worden,
omdat het schrijven te veel tijd kost. Deze kinderen krijgen geld
voor extra onderwijsbegeleiding.
Zorgcoördinator, Henny Sikken, van de
onderwijsbegeleidingsdienst (OBD) Eemland in Amersfoort:
Volgens Henny Sikken
komen niet alle kinderen die mogelijkerwijs NLD hebben terecht bij
een neuropsycholoog. De aangesloten scholen kunnen daar advies en
begeleiding krijgen voor leerlingen met leer- of
gedragsmoeilijkheden. Zij zegt: “als we een vermoeden hebben
van NLD dan stellen we eerst zelf een behandelingsplan op. We kijken
wat het kind nodig heeft om op school goed te functioneren en welke
aanvullende begeleiding we moeten inzetten”. De OBD gaat zeker
niet meteen over tot het doorsturen van kinderen naar een
neuropsycholoog. Dat gebeurt voornamelijk als de ouders dat willen.
Zij meent dat diagnosticeren van kinderen geen doel op zich mag zijn.
Zij ziet nogal eens dat de diagnose sterk afhangt van degene die naar
een kind kijkt. “Een kind dat met dezelfde problemen door een
kinderpsychiater wordt onderzocht krijgt meestal een ander etiket.
Die kijkt naar gedragssymptomen en ziet dan vaak een aan autisme
verwante stoornis of ADHD.
Voor ouders kan een
diagnose echter erg belangrijk zijn. Sinds de invoering van het
‘rugzakje’ is een etiket een gewild artikel: wie extra
hulp nodig heeft, kan dit rugzakje gebruiken om remedial teaching of
andere begeleiding te financieren.
Volgens Henny Sikken
krijg je daardoor slagboomdiagnostiek. Beoordelaars worden gedwongen
om een ja of nee uitspraak te doen, terwijl het zo zwart-wit bijna
nooit ligt.
Allochtonen:
NLD is een diagnose
die bijna alleen gegeven wordt aan kinderen met een Nederlandse
achtergrond. Dr.Serlier-van den Bergh ziet nauwelijks allochtonen in
haar praktijk. Volgens haar volgen deze kinderen een ander
verwijzingstraject en komen eerder met gedragsproblemen bij Bureau
Jeugdzorg terecht en is het niet zo vanzelfsprekend dat er gekeken
wordt naar leerstoornissen.
Wat ook een rol
speelt: een onderzoek bij een particuliere praktijk zoals die van Dr.
Serlier wordt lang niet altijd vergoed.
Toch wordt NLD ook
niet onderkend bij de laagdrempelige schoolbegeleidingsdienst. Henny
Sikken zegt: “ NLD zien we niet bij vluchtelingen en
migrantenkinderen”. Haar verklaring voor dat verschijnsel is de
manier van testen. “Bij deze kinderen worden andere IQ-testen
gebruikt die minder ‘talig’ zijn. Bovendien scoort deze
groep over het algemeen zwakker op taal. Het voor NLD disharmonische
profiel komt er dan niet uit. Dat zou de reden kunnen zijn dat er
bijvoorbeeld praktisch geen Marokkaanse en Turkse kinderen zijn met
de diagnose”.
versie 5, 7 december 2006
Verwijzingen
Nieuwsbrief leren
leren en studeren thuis en op school; nummer 25 pagina 5 en verder over NLD; September 2004 door Lieven Coppens
Nonverbal Learning Disorders Association Engelstalige site met veel informatie over NLD
NLD in relatie met andere stoornissen op de website van de
Vlaamse vereniging Gilles de la Tourette
Boeken over NLD
NLD Signaleren, diagnosticeren en behandelen in de onderwijssetting
Auteur: Marieke Molenaar-Klumper, Uitgeverij Swets en Zeitlinger, 2001
ISBN 902651686 x
Non-verbale leerstoornissen (NLD)
Editor: Herbert Roeyers, uitgeverij Acco, 2001
Dit is een themanummer Non-verbale leerstoornissen (NLD) van
TOKK Tijdschrift voor orthopedagogiek, kinderpsychiatrie en klinische kinderpsychologie
26e jaargang nr. 2/3 september 2001
ISBN 9033449161
De non-verbale leerstoornis : basisinformatie
Auteur: Annemaaike Serlier-van den Bergh, Uitgeverij KNP, 2005
ISBN 9080823856
Als je kind NLD heeft; Gids voor ouders, leerkrachten en hulpverleners
Auteurs: Karl Baert en Gudrun Vanderbeck, Uitgeverij Lannoo
ISBN 9020966359
Helping a Child with Nonverbal Learning Disorder or Asperger's Syndrome. A parent's guide
Auteur: Kathryn Stewart, PhD.; publisher New Harbinger Publications, Inc.
ISBN 1572242779